الراغب الأصفهاني ( مترجم : غلامرضا خسروى حسينى )

129

المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى )

دوّم - ديدن با وهم و تخيّل مثل - ارى انّ زيدا منطلق : خيال مىكنم كه زيد رفته باشد ، مثل آيه : ( وَ لَوْ تَرى إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا - 50 / انفال ) . سوّم - ديدن با تفكّر و انديشه ، مثل آيه : ( إِنِّي أَرى ما لا تَرَوْنَ - 48 / انفال ) . چهارم - ديدن و ادراك با عقل و خرد و بر اين معنى آيه : ( ما كَذَبَ الْفُؤادُ ما رَأى - 11 / نجم ) و همين طور آيه : ( وَ لَقَدْ رَآهُ نَزْلَةً أُخْرى - 13 / نجم ) نيز حمل و تعبير شده است . ( قلب او آنچه را كه ديد دروغ ندانست چرا با پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در بارهء آنچه كه مىبيند ستيزه مىكنيد او بار ديگر نيز فرشته را ديد ) . فعل رأى ، اگر متعدّى به دو مفعول شود اقتضاى معنى علم و دانش دارد مثل آيات ( وَ يَرَى الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ - 6 / سباء ) و ( إِنْ تَرَنِ أَنَا أَقَلَّ مِنْكَ 39 / كهف ) ( اگر علم دارى كه من از تو كمترم ) أَ رَأَيْتَ - مثل - أَخْبِرْنِي است يعنى به من بگو و خبر ده كه گاهى ضمير ( ك ) به آخر آن افزوده مىشود و حرف ( ت ) در حالت تثنيه و جمع و تأنيث به حال خود باقى است فقط ضمير ( ك ) تغيير مىكند . مثل آيات : ( أَ رَأَيْتَكَ هذَا الَّذِي - 62 / اسراء ) و ( قُلْ أَ رَأَيْتَكُمْ - 40 / انعام ) . اما در آيات : ( أَ رَأَيْتَ الَّذِي يَنْهى - 9 / علق ) و ( قُلْ أَ رَأَيْتُمْ ما تَدْعُونَ - 4 / احقاف ) و ( قُلْ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ جَعَلَ اللَّهُ 71 / قصص ) و ( قُلْ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ كانَ - 52 / فصّلت ) و ( أَ رَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنا - 63 / كهف ) . همهء اين آيات در معنى آگاهى و هشدار است ( آيا نيستيد ، آيا نمىدانى - آيا نمىدانيد ) . الرَّأْي : باور و اعتقاد نفسانى در بارهء دو امر نقيض كه قبول يكى از آنها در ظنّ و گمان غلبه دارد و بر اين معنى است آيه : ( يَرَوْنَهُمْ مِثْلَيْهِمْ رَأْيَ الْعَيْنِ - 13 / آل عمران ) يعنى : بنا به حكم مشاهده و ديدن ، چنان مىپنداشتيد كه هر دو گروه ( مؤمن و كافر ) همانند و در سخن مىگوئى :

--> فرمان مىدهد .